
Pandemi dönemiyle birlikte hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelen online yemek sipariş platformları, lokantacı esnafını çıkmaza sürükledi. Pınarbaşı Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı Cezmi Çulhaoğlu, sanal şirketlerin uyguladığı fahiş komisyon oranları ve keyfi ek ücretler nedeniyle yerel esnafın ayakta kalma mücadelesi verdiğini vurguladı. Ticaretteki bu adaletsizliğe dikkat çeken Çulhaoğlu, hükümete ve belediyelere “acil denetim ve yasal düzenleme” çağrısında bulundu.
Corona virüsü salgını döneminde zorunlulukla başlayan dijitalleşmenin kalıcı hale geldiğini belirten Başkan Çulhaoğlu, teknolojinin getirdiği yeniliklere karşı olmadıklarını ancak bu süreçte esnafın mağdur edilmesine göz yumulmaması gerektiğini söyledi. Çulhaoğlu, mevcut tabloyu şu sözlerle özetledi:
“Pandemide insanlar evdeydi, lokantalar kapalıydı ve internetten sipariş bir zorunluluktu. Süreç bitti ama kolaylığı nedeniyle bu alışkanlık değişmedi. Bu normal, çağın bir gerekliliği. Ancak yenilikleri uygularken esnafın yok edilmesine izin verilmemeli. Teri döken esnaf, parayı kazanan platform. Böyle ticaret olmaz! Sanal şirketler aslan payını alıyor, emeği koyan lokantacı hak ettiğini kazanamıyor.”
Sanal platformların sadece yüksek komisyon almakla kalmayıp, kendi kurallarına göre ek maliyetler de icat ettiğini belirten Çulhaoğlu, sektöre acilen hukuki bir çerçeve çizilmesi gerektiğini ifade etti. Tarım ve Orman Bakanlığı ile belediyelerin gıda işletmelerini sıkı bir şekilde denetlediğini hatırlatan Oda Başkanı, aynı kararlılığın dijital aracılar için de gösterilmesini istedi:
“Online şirketler kafalarına göre lokantacılara kargo bedeli, sunum bedeli gibi başlıklar altında ek maliyetler çıkarıyor. Yüksek komisyonlar yüzünden işletmeler batma noktasında. Toplum sağlığı ve ekonomik disiplin için yapılan denetimlere bu sanal şirketler de dahil edilmeli. Yasal düzenlemelerle gıda sektöründeki bu başıboş ticarete çeki düzen verilmesinin zamanı çoktan geldi.”
Yerel esnafın korunmasının sadece ekonomik değil, sosyal bir zorunluluk olduğunun altını çizen Çulhaoğlu, istihdam vurgusu yaptı:
“En küçük lokantada, büfede bile en az 3-4 kişi çalışıyor. Bu durum yerel ekonomiyi ve istihdamı doğrudan baltalıyor. Bizim esnafı yaşatmamız lazım ki toplum da huzur bulsun.”
Zor durumdaki mahalle esnafını korumak için tüketicilere de büyük bir sorumluluk düştüğünü hatırlatan Cezmi Çulhaoğlu, şu çağrıda bulundu:
“Esnafımıza sahip çıkmak hepimizin vatandaşlık görevidir. Mümkün olduğunca siparişlerimizi bu aracı uygulamalar yerine doğrudan işletmelerin kendi telefonlarından verelim. Mahallemizin ve kentimizin ekonomisine doğrudan katkı sağlayalım. Güçlü esnaf, güçlü ekonomi demektir. Halkın çoğunluğunu oluşturan esnaf yaşarsa şehir yaşar, istihdam artar, kentin refah seviyesi yükselir ve sokaklarımız aydınlanır.”