Uzman görüşü: Doğal olan her şey zararsız değildir

Sosyal medyada giderek popülerleşen vitamin ve bitkisel gıda takviyelerine ilişkin önemli uyarılarda bulunan Dahiliye Uzmanı Dr. Hande Çelik, “Bir ürünün doğal olması onun mutlaka zararsız olduğu anlamına gelmez. Sağlığımızı korumak için ihtiyacımız olmayan bir takviyeyi rastgele kullanmak yerine, vücudun sesini dinlemek ve hekim önerisiyle hareket etmek gerekir” dedi.

Günlük yaşamın koşturmacası, yorgunluk ve sosyal medyadaki yoğun paylaşımlar, pek çok kişiyi vitaminlere ve bitkisel takviyelere yöneltiyor. Ancak toplumda yaygın olan “Bitkisel ise en fazla işe yaramaz ama zarar da vermez” algısı, hekim kontrolü olmadan yapılan kullanımlarla birlikte sağlık açısından öngörülemeyen sonuçlar doğurabiliyor.

İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dahiliye Kliniği’nden Uzm. Dr. Hande Çelik, takviye edici ürünlerin bilinçli kullanımı, olası ilaç etkileşimleri ve dikkat edilmesi gereken noktalar hakkında önemli bilgiler paylaştı.

“Doğallık ile Güvenlik Birbirine Karıştırılmamalı”

Doğadaki pek çok bitkinin insan metabolizmasında güçlü biyolojik etkiler oluşturduğunu belirten Uzm. Dr. Hande Çelik, tıpta kullanılan birçok ilacın kökeninin de bitkilere dayandığını hatırlattı:

“Bir ürünün sofrada yemek olarak tüketilen miktarı güvenli olabilirken, aynı bitkinin yüksek konsantrasyonda hazırlanmış kapsülünü ya da ekstresini uzun süre almak organlarımıza fazladan yük bindirebilir. Doğal olmak, doğrudan güvenli olmakla eş anlamlı değildir. Burada belirleyici olan; kişinin mevcut sağlık durumu, kullanılan doz ve kullanım süresidir.”

“İyi Hissetmek, Her Şeyin Yolunda Olduğunun Tek Göstergesi Değildir”
Bazı takviyelerin içindeki uyarıcı bileşenler sayesinde kişiye ilk etapta zindelik hissi verebildiğini aktaran Dr. Çelik, karaciğer ve böbreklerin başlangıçta sessiz çalışan organlar olduğuna dikkat çekti:

“Karaciğerimiz yüksek bir işlevsel rezerve sahiptir. Dolayısıyla bir yorulma başladığında kişi bunu hemen hissetmeyebilir, kendini enerjik bulabilir. Çoğu zaman ilk ipuçları sadece rutin kan tahlillerindeki enzim hareketliliğiyle anlaşılır. Bu nedenle ‘Kendimi iyi hissediyorum, o halde takviye bana iyi geliyor’ düşüncesi her zaman gerçeği yansıtmayabilir.”

Mutfaktaki Baharat ile Yoğun Kapsül Arasındaki Fark

Toplumdaki bir diğer yanılgının “Faydalı bir besinin konsantresi daha da faydalıdır” inancı olduğunu söyleyen Dr. Hande Çelik, popüler içeriklere ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:

● Yeşil Çay Ekstreleri: Günlük fincanla demlenen yeşil çay ile yüksek oranda yoğunlaştırılmış formüller aynı etkiyi göstermez. Yüksek dozlu ekstreler kimi bünyelerde karaciğer enzimlerini yükseltebilir.
● Zerdeçal ve Kurkumin: Yemeklerde kullanılan zerdeçal güvenli bir baharattır; ancak emilimi artırılmış yüksek dozlu kapsüllerin hekime danışılmadan uzun süre tüketilmesi hassasiyet yaratabilir.

● D ve C Vitamini: Suda eriyen vitaminlerin fazlasının kolayca atılacağı düşünülür. Oysa gereğinden fazla alınan D vitamini kalsiyum dengesini bozabilir; gramlarca kontrolsüz tüketilen C vitamini ise böbreklerde taş oluşumuna zemin hazırlayabilir.
Kronik İlaç Kullananlar Dikkat
Düzenli tansiyon, şeker veya kan sulandırıcı ilaç kullanan hastaların takviye seçerken iki kat özen göstermesi gerektiğini vurgulayan Uzm. Dr. Çelik; sarı kantaron ve meyan kökü gibi bilinen bitkilerin dahi reçeteli ilaçların kandaki seviyelerini değiştirebildiğini kaydetti. Dr. Çelik, poliklinik muayenelerinde hekime sadece kullanılan ilaçların değil, alınan çay ve kapsüllerin de mutlaka söylenmesi gerektiğinin altını çizdi.

“Vücudumuz Kendi Detoksunu Zaten Yapıyor”

Ticari olarak sunulan “detoks çayları” ve “organ temizleme kürleri”nin bilimsel bir zorunluluk olmadığını hatırlatan Çelik:

“Karaciğer ve böbreklerimiz, sağlıklı bir insanda vücudu arındırmak için mükemmel işleyen doğal bir sisteme sahiptir. Dışarıdan mucizevi bir arındırıcıya ihtiyacımız yok; ihtiyacımız olan tek şey bu organları gereksiz yere yormamaktır. Kısa sürede kilo verdirdiği iddia edilen bazı çaylar yağ değil, yalnızca vücuttan su ve mineral kaybettirir. Bu da halsizlik ve kalp ritminde düzensizlik gibi istenmeyen durumlara yol açabilir.”

Takviye Almadan Önce Kendinize Bu 3 Soruyu Sorun

Uzm. Dr. Hande Çelik, sosyal medyadaki vaatler karşısında vatandaşların temkinli olması gerektiğini belirterek, herhangi bir ürüne başlamadan önce şu üç sorunun yanıtlanmasını önerdi:

1. Bu ürüne gerçekten ihtiyacım var mı?
2. İçeriğini, dozunu ve vücuduma etkilerini tam olarak biliyor muyum?
3. Mevcut bir rahatsızlığımla ya da kullandığım ilaçlarla etkileşime girer mi?

Sağlığın temel taşlarının dengeli beslenme, yeterli su tüketimi, düzenli uyku ve hareket olduğunun altını çizen Dr. Çelik, “Hiçbir bitkisel kapsül sağlıklı bir yaşam tarzının ve bilimsel tedavinin yerini tutamaz. Sağlığınızı sosyal medya önerilerine değil, hekiminizin rehberliğine emanet edin” diyerek sözlerini tamamladı.