Ülkemizdeki nüfusun yüzde 80’e yakını şehirlerde ikamet etmektedir. Bu durumda da belediye kurumu ve hizmetleri her zamankinden önemli olmuştur. Belediyelerin görevleri ve kuruluşları kanunla belirlenmiştir.
Büyükşehir yasasından sonra ise bu gibi şehirlerin Büyükşehir Belediyeleri, vilayetin hudutlarının tamamında hizmetten sorumlu olmuşlardır. Kadro ve teşkilatları personelleri Maliye Bakanlığı’ndan onaylattıkları sayıda personelle sınırlı kadro kesinleşmiştir.
Bir zamanlar bulunduğum bir ilçemizin Belediye Meclisinde ilk Bütçe görüşmesinde, Bütçesini incelerken hayretler içinde kaldım. Bütçenin yüzde 70 civarındaki bir rakamı personel ücretlerine gidiyordu. Bu belediyenin halka hizmet için ayırdığı yatırım payı ancak yüzde 10’lar civarında ve özel kalem bütçesi de yüzde 10 civarındaydı. Özel kalem bütçesinden harcanan çiçek, ağırlama, yemek, ziyafet vb. masraflarda; Başkanın yetkisinde harcanan miktardı. Bu açıklamadan maksadım, bu sıkıntılı durumdan seçimle gelinen makam, yani başkan ve partisi bir yerde seçim öncesinde verilen sözlerden işe alınacak personellerin kadro kısıtından dolayı eli kolu bağlı kalıyordu. Bundan yaklaşık 30 yıl önce bir belediye başkanı Belediye Şirketleri olgusunu keşfetti. (Sayın Özfatura ilk şirket kuran başkandı.) İşte bundan sonra “Demir îcâd oldu, mertlik bozuldu.” Bu şirketler aşırı kadrolaşma için başkanların ve siyasi partilerin elini güçlendirdi. Maliye Bakanlığı’ndan kadro almak sorununu böyle aştılar. Bir başka avantajı, bu şirketler ihale kanununun daha kenarında kalıp işleri istediklerine vermeleri kolaylaştı. Bir başka avantajı.
Bu şirketler, Belediye Meclisleri ve Encümenin kontrol ve denetimi dışında faaliyet gösteren ticari şirketlerdir. Genelde bu belediye şirketleri zarar ederler ve sermayelerinin büyük bölümünü yitirirler. T. Ticaret Kanununa göre iflas etmemeleri için her yıl belediye bütçelerinden, kendi meclislerinden bu şirketler batmasın diye bunlara sermaye artışı yapılır. Belediye şirketleri aşağı yukarı tüm Türkiye’de hizmetlerini en pahalı yapan, hesap vermeyen, denetim dışında kalan bu ticaret yapan belediye şirketleri aslında halkın kaynaklarını israf eden şirketlerdir. Konserlere, heykellere, derneklere, spora, sanata, kurslara ve her türlü, ilerde oya tahvil edilecek işlere kaynak aktarıp siyasi yatırım yapılan yerlerdir.
Kamu Kurumu olan Belediyeler, böyle ticari şirketleri vasıtasıyla halka hizmet götürmede daha serbest esnek şartlarda hareket etme imkanlarını sağlamaktalar (sözde). Bana göre, Belediyelerin çoğunda, siyaseti hizmetin önüne alıp yandaş kayırma yerleri bu şirketlerdir. Büyükşehirlerin ve şehir belediyelerin başkanlıklarını kazanmanın aslında, yandaş kadrolaşması için siyaset kurumu için önemi çok çok büyüktür. “Bakanlık bütçelerinden daha büyük bütçelere hükmeden Belediye Bütçeleri olduğunu biliyoruz” Tüm belediye başkanları ve yakın çevreleri, siyasi partileri için potansiyel hizmet yaparken siyasi davrandığını iddia etmiyorum. Düzgün çalışanlarını tenzih ederim. Hani seçim kazanmış başkanın hemşerilerine ilk hitabında, “Yakamdaki parti rozetimi çıkarıyor ve bundan böyle tüm halkın başkanı olacağıma söz veriyorum” diye konuşurlar. Çoğu lafta kalır. Temennim ülkemizdeki tüm belediye başkanlarımız, halkımızın hemşerilerinin hakkını, kuyumcu terazisi ile tartıp görev yapmalarıdır. İyiler, kötüleri yensin
