Akdeniz’in yıldızı İzmir

Avrupa ülkelerinin birçok şehrini gördüm.

Eski şehir yerleşkesinin (Old city) yapısı ve eserlerinin korunmuş olması, hepsinin ortak özelliğidir.

Bilhassa eski demirperde (sosyalist devletlerin) ülkelerinin şehirleri başta da Moskova olmak üzere hepsinde de çok geniş bulvarlar ve parklar şehir merkezinin süsleridir.

Ayrıca yine merkezdeki eski yerleşimlerinde, görkemli müzeler göze batmaktadır.

Şehirlerdeki yapıların adeta sanat eseri olan, tiyatro, opera binaları ile müzeler ve katedraller ile büyük parklar, cazibe merkezleridir.

İzmir’e gelirsek;

Tarihi sekiz bin yıllık geçmişine dayanan kentimizin maalesef eski şehir merkezi (13. YY. sonrası)

16. YY da yapılan camilerimiz ve bazı taş binalar hariç çoğu yok olmuştur.

Az miktarda ki bazı hanlar günümüze kadar yaşamıştır.  Fakat çoğunluğu gerekli şekilde korunarak günümüze gelememiştir.

1850-1919’ların   ihtişamlı ticaret merkezi olan İzmir’in eski tarihi   yapılarından günümüze gelenler çok az kalmıştır.

Bazalt parke taş döşeli meydanlar ve caddeler sökülmüş, atılmış yerlerine asfalt yollar yapılmıştır.

Taş yapı, antrepoları ve işletme binalarının, hanlarının birçoğu yakın tarihlerde 1978’den sonra yıkılmıştır.

Tarihindeki parlak günlerin tüm yapıları, otelleri, işyerleri, evleri, tarihi buram buram yaşamış ticaret şehrimiz İzmir’in incir, üzüm, pamuk ve tütün depoları ile işletmelerinden bugün eski şehir ( old city ) olan Kemeraltı civarındakiler tamamen yok edilip yıkılmış desem yalan olmaz.

Bugün ,1650 -1700 yıllarının parlak uluslararası ticaret merkezinin ihtiyacı olarak, Osmanlı dönemi yüksek bürokratları tarafından (sadrazam ve vezirler) yaptırılmış eserler çoktur.

Büyük Vezir Han, Küçük Vezir Han, Girit Hanı, Mirkelam (büyük bölümü) Han , Balyozoğlu  Han daha niceleri yok edilmiş bugüne taşınamamıştır.

Yok edilişin nedenleri;

Birincisi 1922 kurtuluş savaşı sonrası büyük yangında, yananlar yıkılanlar, yok olanlar.

İkincisi ise. Cumhuriyet sonrasından 1980’lere kadar Konak, Kemeraltı’ndaki korunamayan ticaret merkezindeki, geçmişi asırlara dayanan tarihi binalardan bazıları;

Cezaevi, ünlü Demokrat İzmir gazete binasının da olduğu Milli Kütüphane Caddesi’nde Hükümet Konağına doğru sıralanmış Pamuk depoları (1960’larda Albayrakların depoları) taş binalar, tütün işletmeleri, incir işletmeleri, depo olarak ve sebze meyve hali işlevi gören hanların çoğu yıkılmıştır.

Bunların içine şimdiki balıkçılar içindeki Balyozoğlu (Balyozyan üzüm işletmesi) Hanı.Atatürk’ün iktisat kongresini yaptığı Ermeni incir ihracatçısı Haralampulos Hanı gibiler. Vilayet binasının arkasındaki Veysel çıkmazı ve civarındaki incir işletmesi, pamuk deposu hanlar, Direkli mengenede Atlas ihracatın tarihi incir işletme binası.

Taş antrepolardan gümrük karşısındakiler, yerlerine yeni tipsiz şekilsiz betonarme binalar, 8 Katlı olarak   yapıldı. Bazıları ise yıkılmışlar. Fakat sit olarak kayıtlı olan  binalardı. şimdi yerleri arsa ama inşaat izni yok. O gibiler de, halen açık otopark olarak işletiliyorlar.

Cumhuriyet eseri Kültürpark;

Yaklaşık 440 dönüm olan Kültürpark ve Uluslararası Fuar alanımız şehrimizin merkezdeki yegane yeşil alanı.

1938’lerde Alsancak, Kahramanlar ve Basmane arasındaki bu alan eskiden Ermeni mahallesi imiş.

1922 yangınında tamamen yanmıştır.

Belediye Başkanı Dr. Behçet Uz burayı yeşillendirip İzmir Enternasyonal Fuarı ve Kültürpark yapmıştır.

Şimdiki Swiss Oteli yerindeki İlk fuar (panayır yerini) bugünkü yerine taşımıştır.

Burada kayıtlı tescilli çok önemli kıymetli ağaçlar vardır.

IZFAŞ’ın eski Genel Md. rahmetli Selami Gürgüç, yanlış hatırımda kalmadıysa 5 bin 600 civarında ağacı  kayıt altına aldırmış ve bakımlarını yaptırıyordu.

Şehir merkezinde çok az sayıda olan yeşilin en büyük olduğu alan KÜLTÜRPARKIMIZDIR.

İZFAŞ’da uzun yıllar denetçiydim.

O senelerde yönetim Fuar Kültürpark içine araba girişlerini yasakladı. Aziz bey başkanlığında ise malum yeraltı otoparkı yapıldı.

Belli bir plan dahilinde Eski fuar alanı olan binalar yıkıldı. Yeşili fazlalaşsın şehirde nefes alınacak büyük bir parkımız olsun diye.

Fuar Gaziemir’e yapılan yeni yerine taşındı.

Kültürparkımıza, değişen belediye başkanlarınca kendi dönemlerinde farklı projeler uygulanması yanlış.

Eski nostaljik birkaç yer aslına uygun olarak restore edilmeliydi.

Bu da yapılmayıp orijinal hallerinden uzaklaşan tadilatlar yapılmıştır.

Eskiden Kültürparka giriş ücretliydi. Bunu bizim yönetimler zamanında kaldırıp ücretsiz giriş yapmıştık .

Yazın sıcak günleri ve gecelerinde halkın serinleyeceği çok önemli bir alandır.

Büyükşehir Belediyemiz İzmir’in bu “yeşil Kolyesini “ ele alıp daha da fazla  yapılaşmadan  arındırıp yeşilini çoğaltmalıdır.

Tarihi ve değerli ağaçlarının bakımlarını yaparak uzun yıllar sonraya yaşamasını sağlamalıdır.

Yaklaşık 90 yıllık bu hazineye Izmirliler ve Büyükşehir gelecek kuşaklara bırakacakları bir miras olarak bakmalıdır.

Körfeze doğru dürüst bakamıyoruz bari Fuar Kültürparkı elden çıkarmayalım.

77 yıl önce İzmir panayırından Enternasyonel Fuar alanı olarak dönüşen bu yeşil hazineyi şimdi yeniden PANAYIR sergisine dönüştürmeyelim.

Son senelerde artan bu eylemlere izin verilmemeli…