Gaspıralı 150 yıl önce halka 45 günde okuma yazma öğretti

Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi emekli Dr. Öğretim Üyesi Oğuzhan Kavaklı koordinatörlüğünde, İzmir Atatürk İl Halk Kütüphanesi Görmeyenler Bölümü iş birliğiyle toplumda farkındalık yaratan bir çalışma hayata geçirildi. Gönüllü okuyucu Fazıla Durul tarafından seslendirilen Dr. Serra Menekay’ın “Şefika” adlı eseri, düzenlenen özel bir etkinlikle görme engelli bireylerle buluşturuldu. Programda; Türk dünyasının unutulmaz fikir insanı İsmail Gaspıralı ve kızı Şefika Gaspıralı’nın eğitim, kültür ve kadın hakları alanındaki öncü yolculuğu detaylı bir şekilde değerlendirildi.

İzmir Kırım Derneği Başkanı Sultaniye Kızıltunç, Seha Şahin Yamaç ve çok sayıda sanatseverin katılım sağladığı etkinlikte, Kırım Halk Dansları Ekibi ve Kırım Halk Yırları Korosu’nun sergilediği özel performanslar büyük beğeni topladı. Buluşmada katılımcılar, hem Kırım kültürünün zenginliğini yaşadı hem de tarihsel bir perspektifle toplumsal meseleleri düşünme fırsatı buldu. Etkinlikte, İsmail Gaspıralı’nın 1883 yılında yayınladığı Tercüman gazetesinin desteği ile halka  45 günde okuma yazma öğrettiği belirtildi.

Kültürel miras ve eğitim seferberliği

İsmail Gaspıralı’nın fikir mirasının Türk dünyasındaki tarihsel ve güncel etkilerini vurgulayan Dr. Öğretim Üyesi Oğuzhan Kavaklı, “Meslek hayatımın 26 yılını Tercüman gazetesinde, 25 yılını ise Ege Üniversitesinde geçirdim. Benim de idealim Gaspıralı İsmail’dir.  Gaspıralı ve arkadaşlarının yüz elli yıl önce başlattığı mücadelenin etkilerini bugün çok daha net görebiliyoruz; nitekim onun çabalarıyla o dönemde Türklerde okuma yazma oranı yüzde 20,4’e ulaşarak önemli bir başarıya imza atılmıştır. Bugün bu fikirlerin bir devlet politikası haline gelmesi ve ‘dilde, fikirde, işte birlik’ vizyonunun hâlâ canlı olması bizler için büyük bir umut kaynağıdır” dedi.

“Aydınlanmanın temeli kadın ve çocuktur”

Toplumsal aydınlanmanın ancak eğitimle mümkün olacağını belirten Dr. Öğretim Üyesi Kavaklı, “Aydınlanmanın ve devrimin temel unsuru kadınlar ve çocuklardır. Kadının aydınlanması, doğrudan geleceğin aydınlanması ve topluma yeni bir yön verilmesi anlamına gelir. ‘Dilde, fikirde, işte birlik’ ilkesiyle hareket ederek laik yaşam kültürünü korumak ve eğitimde fırsat eşitliğini sağlamak, toplumsal ayrışmanın önüne geçecek en güçlü araçtır. Başarının sırrı, her zaman daha fazlasını hedeflemekte ve ‘bir, her zaman sıfırdan büyüktür’ inancıyla eğitim seferberliğini sürdürmekte yatmaktadır” diye konuştu.

Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği İzmir Şubesi Başkanı Aslı Tamtürk ise mahalle düzeyinde dayanışmanın önemine vurgu yaparak, “17 kız çocuğuyla başlayan bu dayanışma seferberliğinin bugün on binlerce öğrenciye ulaşması ve Çağdaş Etkinlik Merkezlerimizin dezavantajlı bölgelerde birer aydınlanma ocağı gibi çalışması en büyük kazancımızdır. Toplumsal kopuşu engellemenin yolu, sadece eleştirmek ya da çaresizliğe hapsolmak yerine, bilgi ve birikimimizi paylaşarak kırılgan bölgelerdeki çocuklara ve kadınlara umut olmaktan geçer. ” dedi.

Dil bilinci ve ortak gelecek vurgusu

Türkçenin köklü geçmişine ve dilsel bütünlüğün önemine dikkat çeken Türkolog Elif Sertunç, Gaspıralı’nın birleştirici mücadelesini hatırlatarak, “Mevlana’nın Mesnevi’sindeki üzüm kıssasında olduğu gibi, dilde ve fikirde birliği sağlayamazsak toplumsal kaos kaçınılmazdır. Tarih boyunca Türk topluluklarını dil üzerinden yapay kimliklerle ayrıştırma politikalarına karşı en büyük panzehir, Gaspıralı’nın ‘ortadil’ vizyonu ve Usul-i Cedid eğitim reformu olmuştur. Günümüzde de ‘Azerî’ yerine ‘Azerbaycan Türkü’ diyerek doğru dil bilincini korumalı; aramıza sokulmak istenen kutuplaşmalara karşı kültür, sanat ve eğitimle direnerek Yusuf Akçura’nın da belirttiği gibi ‘Yaşa millet, teşebbüs ve sebat!’ şiarıyla kararlılıkla çalışmalıyız” dedi.

Panelin Sonunda İzmir Atatürk İl Halk Kütüphanesi Müdürü Veli Caner etkinliğe katkı sunan kişilere teşekkür belgesi takdim etti.