Zeytin ve Zeytinyağı Sektöründen Finansmana Kolay Erişim Çağrısı

Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği (EZZİB), 2026/27 sezonu öncesinde zeytin ve zeytinyağında dünya genelinde yüksek rekolte beklendiğini belirterek, sektörün bu dönemi fırsata çevirebilmesi için finansmana erişimin kolaylaştırılması, ihracat kanallarının açık tutulması ve üretici desteklerinin artırılması gerektiğini açıkladı.

EZZİB Başkanı Emre Uygun, düzenlenen basın buluşmasında yaptığı açıklamada, İspanya, İtalya, Yunanistan, Tunus ve Türkiye’de güçlü bir üretim sezonuna işaret eden verilerin geldiğini söyledi. Uygun, üretimde beklenen artışın doğru politikalarla yönetilememesi halinde üreticiler açısından fiyat baskısına, ihracatçılar açısından ise stok yüküne dönüşebileceğini ifade etti.

Sektörün enerji, işçilik, sulama, hasat, ambalaj, lojistik ve finansman maliyetlerindeki artış nedeniyle ciddi baskı altında olduğunu belirten Uygun, ihracatçıların uluslararası pazarlarda rekabetçi kalabilmesi için maliyet-kur dengesinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti. Uygun, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın yüzde 3 olan döviz dönüşüm desteğinin yüzde 10’a çıkarılması yönündeki beklentilerini de dile getirdi.

İhracat gelirlerinde gerileme

EZZİB verilerine göre, 31 Mayıs 2026 itibarıyla sektörün toplam ihracatı 260 milyon dolar olarak gerçekleşti. Küresel fiyatlardaki düşüş ve iç piyasaya yönelik idari tedbirlerin etkisiyle ihracat gelirlerinde geçen sezonun aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 34’lük gerileme yaşandı.

Sofralık zeytin ihracatı 172,5 milyon dolarla seyrini korurken, zeytinyağı ihracatı değer bazında yüzde 62 düşüşle 69 milyon dolara geriledi. Uygun, ihracatta dökme ve ambalajlı ürün dengesinin yasaklarla değil, öngörülebilir politikalarla yönetilmesi gerektiğini söyledi.

Finansman talebi öne çıktı

Birlik üyelerinden gelen en önemli taleplerden birinin finansmana erişim olduğunu belirten Uygun, yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalan firmaların desteklenmesinin ihracatın sürdürülebilirliği açısından önem taşıdığını ifade etti.

Rekolte tahminlerinde veri odaklı yaklaşım

EZZİB Başkanı Uygun, sektörün sağlıklı planlama yapabilmesi için rekolte tahminlerinin bilimsel yöntemlerle gerçekleştirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu kapsamda Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü ile görüşmeler yürüttüklerini belirten Uygun, İspanya’daki örneklere benzer şekilde üretimden depolamaya kadar tüm süreci izleyebilecek çevrimiçi bir zeytinyağı üretim takip sistemi üzerinde çalıştıklarını açıkladı.

Sistemin hayata geçirilmesiyle kayıt dışılığın azaltılması, stokların anlık izlenmesi ve veri temelli politikaların geliştirilmesinin hedeflendiği bildirildi.

Yeni pazarlara odaklanılıyor

EZZİB Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı M. Kadri Gündeş ise Ticaret Bakanlığı’nın “Uzak Ülkeler Stratejisi” kapsamında ABD, Kanada, Japonya, Brezilya ve Avustralya gibi pazarlara yönelik çalışmalar yürüttüklerini söyledi.

Gündeş, sektörel ticaret heyetleri ve uluslararası fuar katılımlarının yanı sıra yeni bir UR-GE projesiyle firmaların ihracat kapasitesini güçlendirmeyi planladıklarını ifade etti.

Gıda güvenliği uyarısı

EZZİB Yönetim Kurulu Üyesi Rahmi Balsarı, Avrupa Birliği’nin mineral yağ kalıntıları (MOSH-MOAH) konusunda yeni standartlar geliştirdiğini belirterek, bu durumun zeytinyağı ihracatı açısından risk oluşturabileceğini söyledi.

Balsarı, sektörde üretimden lojistiğe kadar tüm aşamalarda gerekli önlemlerin alınması ve paydaşların bilinçlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Taklit ve tağşişe karşı QR kod önerisi

EZZİB Yönetim Kurulu Üyesi Vural Gözgeç de özellikle internet üzerinden yapılan satışlarda taklit ve tağşiş sorununun büyüdüğüne dikkat çekti. Online satış platformlarının denetim süreçlerinde daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirten Gözgeç, ürünlerin izlenebilirliğini artırmak amacıyla QR kod tabanlı bir sistem önerdiklerini açıkladı.

Gözgeç, belirli kalite kriterlerini sağlayan firmalara verilecek QR kodlar sayesinde tüketicilerin ürünlerin kaynağını ve güvenilirliğini takip edebileceğini, böylece taklit ve tağşişle mücadelenin güçleneceğini ifade etti.