Türkiye’nin Yaş Meyve Sebze İhracatı 22 Yılda Üçe Katlandı

Türkiye yaş meyve ve sebze sektörü, son 22 yılda üretim ve ihracatta önemli bir büyüme kaydetti. Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği (EYMSİB) AR-GE biriminin TÜİK verilerinden yaptığı çalışmaya göre, sektörün ihracatı 2002-2024 döneminde yüzde 175 artarak 1 milyon 337 bin tondan 3 milyon 669 bin tona yükseldi.

Çalışmada patates, kuru soğan, domates, hıyar, biber, karpuz, elma, şeftali-nektarin, kayısı, kiraz, portakal, mandalina, limon, incir, kivi, muz, üzüm, çilek ve nar olmak üzere toplam 20 ürünün üretim ve ihracat verileri incelendi.

Söz konusu ürünlerde Türkiye’nin üretimi, 2002 yılında 34 milyon 292 bin ton seviyesindeyken 2024 yılında yüzde 50 artışla 51 milyon 560 bin tona çıktı. Ancak 2025 yılında yaşanan iklim kaynaklı olumsuzluklar nedeniyle üretimde yüzde 14 düşüş yaşanarak miktar 44 milyon 350 bin tona geriledi.

Verilere göre, 2002 yılında üretimin yüzde 3,8’i ihraç edilirken bu oran 2024 yılında yüzde 7,1’e yükseldi. Böylece yaş meyve ve sebze sektörünün ihracat kapasitesi üretim artışının üzerinde büyüme gösterdi.

İhracatta Mandalina Öne Çıktı

EYMSİB Başkanı Cengiz Balık, Türkiye’nin yaş meyve ve sebze üretimindeki gücünü uluslararası pazarlara daha etkin şekilde taşımayı başardığını belirtti.

Balık’ın paylaştığı verilere göre, mandalina ihracatı 2002 yılında 247 bin ton seviyesindeyken 2024 yılında 702 bin tona ulaştı. 2025 yılında ise ihracat miktarı 1 milyon ton sınırına yaklaştı. Mandalina ihracatından 913 milyon dolarlık döviz geliri elde edildi.

Elma İhracatında Dikkat Çeken Artış

Elma üretimi 2002 yılında 2 milyon 200 bin ton iken 2024 yılında yüzde 101 artışla 4 milyon 420 bin tona yükseldi. Aynı dönemde elma ihracatı ise 14 bin tondan 315 bin tona çıkarak miktar bazında yüzde 2 bin 100’ün üzerinde artış gösterdi.

İncir, kivi, çilek ve muz da son yıllarda ihracatta öne çıkan ürünler arasında yer aldı. 2024 yılı itibarıyla incirde 23 bin ton, çilekte 20 bin 854 ton, kivide 7 bin 230 ton ve muzda 4 bin 679 ton ihracat gerçekleştirildi.

Birim İhracat Değeri Yükseldi

Sektörde ihracat miktarlarının yanı sıra birim fiyatlarda da artış yaşandı. Ortalama ihracat birim değeri 2002 yılında kilogram başına 0,58 dolar seviyesindeyken, 2024 yılı sonunda 1,28 dolara yükseldi.

İklim Değişikliği Vurgusu

Sektör temsilcileri, iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin giderek arttığına dikkat çekerek, su verimliliği, modern sulama sistemleri, tarımsal teknoloji yatırımları ve iklim dirençli üretim modellerinin önem kazandığını belirtiyor.

Üretim ve İhracatta Öne Çıkan Artışlar

Üretimde dikkat çeken yükselişler:

• Kivi üretimi yaklaşık 36 kat arttı.
• Nar üretimi yaklaşık 11 kat büyüdü.
• Muz üretimi 9 katın üzerinde artış gösterdi.
• Kayısı üretimi yaklaşık 4 kat yükseldi.
• Mandalina üretimi yüzde 237 arttı.
• Elma üretimi iki katına çıktı.
• Şeftali-nektarin üretimi yaklaşık yüzde 160 büyüdü.

İhracatta öne çıkan artışlar:

• Çilek ihracatı 400 katın üzerinde arttı.
• Kivi ihracatı yaklaşık 401 kat büyüdü.
• Elma ihracatı 22 kat yükseldi.
• Nar ihracatı 19 kat arttı.
• Kayısı ihracatı yaklaşık 14 kat büyüdü.
• Karpuz ihracatı 8 katı geçti.
• Şeftali-nektarin ihracatı yaklaşık 8,5 kat arttı.
• Kiraz ihracatı yaklaşık 4 kat yükseldi.
• Mandalina ihracatı yüzde 170’in üzerinde artış gösterdi.