İzmir’de yeni bitki türü keşfedildi: “Akdağ İğneliği”

İzmir’in Karaburun ilçesinde yürütülen bilimsel arazi çalışmaları, botanik dünyasına yeni bir tür kazandırdı. Ege Üniversitesi ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğretim üyelerinin iş birliğiyle keşfedilen bitki, “Erodium sibthorpianum subsp. akdagensis” adıyla literatüre girerken, Türkçe’de “Akdağ İğneliği” olarak adlandırıldı.

Akdağ’da keşfedildi

Araştırma, Karaburun ilçesindeki Akdağ bölgesinde gerçekleştirildi. Çalışmalara, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile birlikte Doç. Dr. Ademi Fahri Pirhan, Dr. Tuğkan Özdöl ve Doç. Dr. Dilek Oskay katıldı.

Tanımlanan bitki, halk arasında “çoban iğnesi” olarak bilinen Erodium grubuna ait yeni bir alt tür olarak kayıtlara geçti. Türkiye’de bu gruba ait endemik tür sayısı da 16’ya yükseldi.

Kritik tehlike altında

Keşfedilen bitki hakkında bilgi veren Prof. Dr. Hasan Yıldırım, türün en dikkat çekici özelliklerinden birinin poligam (çok eşli) üreme sistemi olduğunu belirtti. Bitkinin çiçek yapısı, tüylenme özellikleri ve meyve yüzeyi gibi morfolojik özelliklerinin de ayrı bir alt tür olduğunu ortaya koyduğunu ifade etti.

Akdağ İğneliği’nin yayılış alanının son derece sınırlı olduğuna dikkat çeken Yıldırım, bitkinin yalnızca Akdağ’ın zirve kesimlerinde, kireçtaşı kayalıkların dar çatlaklarında yetiştiğini söyledi. Yaklaşık 1100–1200 metre yükseltide ve yalnızca iki küçük noktada bulunan tek bir popülasyonun yaklaşık 0,05 kilometrekarelik bir alana yayıldığını aktardı.

Bu nedenle türün uluslararası kriterlere göre “kritik tehlike altında” sınıfında değerlendirildiği belirtildi. Bölgede yoğun otlatma, geçmiş madencilik faaliyetleri, yol çalışmaları ve yerleşim baskısının habitat üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğu ifade edildi.

Türkiye, Erodium için önemli merkez

Türkiye’nin Erodium cinsi açısından önemli bir çeşitlilik merkezi olduğuna dikkat çeken Yıldırım, dünya genelinde yaklaşık 75 tür bulunduğunu, bunların önemli bir kısmının Akdeniz Havzası’nda yoğunlaştığını belirtti. Türkiye’de ise 31 türün bulunduğunu ve bunların 16’sının endemik olduğunu vurguladı.

Akdağ İğneliği’nin keşfinin, Türkiye’nin bitki çeşitliliğinin henüz tam olarak ortaya konmadığını gösterdiğini belirten Yıldırım, özellikle dar yayılışlı türlerin korunmasının bilimsel ve ekolojik açıdan büyük önem taşıdığını ifade etti.

Rektörden tebrik

Prof. Dr. Musa Alcı, keşfe imza atan Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve araştırma ekibini tebrik ederek çalışmanın bilim dünyasına önemli katkı sunduğunu belirtti.