İZ-AFED’den İzmir Körfezi İçin 8 Maddelik Acil Eylem Çağrısı

İzmir Afet Bilinci, Çevre ve İklim Farkındalığı Derneği (İZ-AFED), İzmir Körfezi’nde yaşanan koku ve kirlilik sorununa ilişkin hazırladığı teknik raporu ve çözüm önerilerini kamuoyuyla paylaştı. İZ-AFED Yönetim Kurulu Başkanı Servet Ertaş ve Çevre Komisyonu Başkanı Çevre Mühendisi Yakup Ateş öncülüğünde hazırlanan raporda, sorunun geçici müdahaleler yerine mühendislik odaklı ve havza ölçekli bir yönetimle çözülebileceği vurgulandı.

“Sorunun Kaynağı Oksijen Yetersizliği ve Dip Çamuru”

Dernek tarafından yapılan açıklamada, körfezdeki koku probleminin deniz tabanında biriken aşırı organik kirlilik, ötrofikasyon (aşırı alg çoğalması) ve buna bağlı gelişen oksijen yetersizliğinin (hipoksi/anoksi) bir sonucu olduğu belirtildi. Dipten yükselen hidrojen sülfür ($H_2S$) gazının kokuya neden olduğunu ifade eden uzmanlar, yüzeysel uygulamaların uzun vadede kaynak israfına yol açacağını ileri sürdü.

İZ-AFED’in 8 Maddelik Teknik Çözüm Önerisi

Raporda, İzmir Körfezi’ndeki kirliliğin kalıcı olarak ortadan kaldırılması amacıyla şu 8 madde sıralandı:

⦁Kirlilik Yükünün Kaynağında Azaltılması: Körfeze ulaşan evsel ve endüstriyel atıksuların ileri biyolojik arıtma süreçlerinden geçirilmesi, kaçak deşarjların önlenmesi ve yağmur suyu ile kanalizasyon hatlarının ayrıştırılması projelerinin tamamlanması.

⦁Akarsu ve Dere Sistemlerinin Yönetimi: Körfezi besleyen derelerde ön arıtma ve yapay sulak alan (constructed wetland) sistemlerinin kurulması, sediment temizliği ve entegre dere ıslahı modellerinin uygulanması.

⦁Dip Çamuru (Sediment) Yönetimi: Körfez tabanındaki organik yüklü sedimentin kontrollü tarama (dredging) yöntemiyle uzaklaştırılması ve çıkarılan malzemenin çevreye zarar vermeden bertaraf edilmesi.

⦁Hidrodinamik İyileştirme ve Su Sirkülasyonu: İç körfezde suyun yenilenme süresini azaltacak ve akıntı hızını artıracak ileri hidrodinamik modellemelere dayalı projelerin hayata geçirilmesi.

⦁Ekosistem Temelli Yaklaşımlar: Doğal arıtım kapasitesine sahip sulak alanların, kıyı tampon bölgelerinin korunması ve deniz suyunu filtreleyen deniz çayırlarının restore edilmesi.

⦁Katı Atık ve Mikroplastik Yönetimi: Atıkların denize ulaşmasını engellemek adına kaynağında azaltım ve etkin atık yönetimi sistemlerinin uygulanması.

⦁İzleme, Modelleme ve Veri Yönetimi: Körfez genelinde 7/24 esasına dayalı sürekli su kalitesi izleme sistemlerinin kurulması, üniversiteler, bakanlıklar ve belediyeler iş birliğiyle dinamik bilimsel modellemeler yapılması.

⦁Bilimsel Odak ve Geçici Müdahalelerin Bırakılması: Kimyasal veya absorban maddelerle yapılan kısa vadeli çözümler yerine, uzun vadeli ekosistem temelli ve mühendislik odaklı çalışmalara öncelik verilmesi.

“Ortak Akıl Buluşması” Çağrısı

Raporun sonuç bölümünde, yerel yönetimler, ilgili kamu kurumları, üniversiteler, meslek odaları ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla geniş kapsamlı bir “ortak akıl buluşması” gerçekleştirilmesi talep edildi. Bu buluşmada somut bir yol haritasının çıkarılması, kurumların yetki ve sorumluluklarının netleştirilmesi ve sürecin şeffaf bir şekilde izlenmesi gerektiği ifade edildi. İZ-AFED, tüm paydaşları havza bazlı, bilim temelli ve siyaset üstü bir yönetim modeli altında bir araya gelmeye davet etti.