EÜ’den 30 büyükşehrin erişilebilirliğini ölçecek proje

Ege Üniversitesi (EÜ) Uluslararası Bilgisayar Enstitüsü öğretim üyesi Doç. Dr. Vahid Akram’ın yürütücülüğünü üstlendiği proje kapsamında, Türkiye’deki 30 büyükşehrin kentsel erişilebilirliği matematiksel modeller ve ileri optimizasyon algoritmalarıyla analiz edilecek.

“Çizge Kuramı Tabanlı K-Merkez Optimizasyonu İle Türkiye’deki Büyükşehirlerin Kentsel Erişilebilirliğinin Değerlendirilmesi” başlıklı proje, TÜBİTAK ARDEB 1002 Programı kapsamında desteklenmeye uygun bulundu. Çalışmada İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Antalya’nın da aralarında bulunduğu 30 büyükşehrin cadde ve sokak ağları, açık kaynaklı OpenStreetMap verileri kullanılarak bilgisayar ortamında modellenerek incelenecek.

Proje kapsamında kavşaklar “düğüm”, yollar ise “kenar” olarak tanımlanacak. Bu yöntemle kentlerin yol ağları analiz edilebilir matematiksel çizgelere dönüştürülecek. Çalışmanın temelinde ise belirli sayıdaki hizmet merkezi için en uygun konumların belirlenmesini amaçlayan “K-merkez problemi” yer alacak.

Modelin; itfaiye istasyonlarının konumlandırılması, afet toplanma alanlarının belirlenmesi, trafik planlaması ve kamu hizmetlerinin daha erişilebilir hale getirilmesi gibi farklı alanlarda kullanılabileceği belirtildi.

Kentsel Hizmet Erişilebilirlik Endeksi oluşturulacak

Projenin önemli çıktılarından birinin “Kentsel Hizmet Erişilebilirlik Endeksi” olması hedefleniyor. Endeksle vatandaşların temel kamu ve sosyal hizmetlere erişiminin 0 ile 1 arasında değişen nesnel bir skorla ölçülmesi planlanıyor.

Hesaplamalarda hastane, itfaiye, karakol, okul, toplu taşıma aktarma merkezleri, yeşil alanlar ve kültürel tesisler olmak üzere yedi hizmet kategorisi dikkate alınacak. Fiziksel mesafenin yanı sıra Dünya Sağlık Örgütü (WHO), OECD ve Uluslararası Toplu Taşıma Birliği (UITP) tarafından belirlenen uluslararası standartlardan da yararlanılacak.

Karar vericilere bilimsel veri sağlayacak

Proje sonucunda elde edilecek verilerin özellikle ulaşım yatırımları ve acil durum yönetimi alanlarında karar vericilere bilimsel bir altyapı sunması amaçlanıyor. Kentlerin yalnızca yol yapıları değil, mahalle ve bölge bazındaki topluluk yapılarının da analiz edilmesi planlanıyor.

Çalışmayla, Türkiye’deki 30 büyükşehrin hizmetlere erişilebilirlik açısından karşılaştırılabileceği nesnel bir veri tabanı oluşturulması ve elde edilen sonuçların kentsel yaşam kalitesinin artırılmasına yönelik planlamalarda kullanılması hedefleniyor.