Coğrafi işaret; Hileli ürün; Tüketiciyi korumak

Kıymetli okuyanlarım.

Bu yazımda değişik bir konuda sizlerle buluşmak istedim.

Sık sık duyduğumuz, okuduğumuz haber!

“Sahte bal, zeytinyağı veya tereyağı satanlar yakalandı”

Aslında eski tabir ile “tağşiş” yapılmış, yani sahtecilik ile hileli üretilen mal piyasaya sürülürken yakalanmış.

TCK da ve idari yönetmeliklerde cezası ağır. Bu suçla hüküm giyenler, meslek odaları yönetimindeyse üyelikleri derhal düşer. Sahtecilik (tağşiş) yüz kızartıcı bir suçtur. Halkın sağlığını tehlikeye atmaktan hapis cezalarına kadar gider.

Birde son yıllarda ortaya çıkan bir olay var Coğrafi işaret.

Coğrafi işaret ile ilgili, “Falanca Oda, baklavaya coğrafi işaret aldı.” diye bir haber okuyoruz.

Coğrafi işaret nedir?  Bölgenin, şehrin, kasabanın veya köyün kendine has, diğerlerinden ayrıcalık gösteren özelliklere sahip olan ürünü nün tespiti ve tescil edilmesi oluyor.

Örnek: Tirede yetiştirilen ince kabuklu, içi ballı, beyaz kendine has kokusu olan incir, aynı özelikte başka yerde üretilemez.

Edremit Havran’da veya Buharkent’te yetiştirilen incir ile ayni renk veya balı ve kabuk kalınlığı ile bir değildir.

Bu özelliklerinin başka yerde yetişen incirde olmadığını

İspatladığınızda;Tire inciri coğrafi işareti almanıza izin verilir. Tescillenir.

Ürünler yörenin iklimi, toprağı ve yetiştirme şeklinden diğer yerlere göre değişik özellikler gösterirler. Tek şartı, başka üretim bölgesinde yetişenler ile aynı  olmadığını ispat etmeniz gerekir.

Ayrıca baklava, helva vs. Alaçatı kurabiyesi, kuzey ege zeytinyağı, Ayvalık yağı Gemlik zeytini gibi. Yemek içmek vb.oraya has başka yerde tıpa tıp aynısı olmayan ürünler için de coğrafı işaret tescili verilebiliyor.

Yeni okuduğum  haber. Bingöl Balına AB den coğrafi

İşaret tescili almışlar.

Bu balın özellikleri, arının o bölgedeki çiçeklerden ürettiği balın başka yerdeki üretilen ballar ile  ayni özellikte olmamasının tespitidir.

Peki böyle  tescilleri  aldık, ne faydası var ?

Bal paketleri üzerinde şayet Bingöl balı yazıyorsa bunun içindeki hakiki Bingöl balı diye gönül rahatlığı ile alınmasını sağlar.

Tek şartı şudur.

Tescili yaptıran diyelim ki bir ticaret odası.

Ambalajın üzerinde o odanın işareti, amblemi, mühürü gibi alametler olması gerek.

Peki bu yeter mi?

O da yetmez işaretini mühürünü veren kuruluş, burada Tic.Odası.

Tescil mühürünü verdiği kişilerin ürünlerini denetlemesi gerekli. Bu iş o Ticaret Odasını sorumlu kılar.

Bu işlemlerin birarada yapılması Bingöl balına ne sağlar?

Başka bölge balı ile karışmamış, içinde yabancı madde olmayan aroması, rengi, tadı ile kendisine has hakiki Bingöl   balının güvenli alınmasını sağlar.

Sahteciliği önler.

Coğrafi işaret ilk çıktığı zamanlarda yurtiçinde bunu kontrol edip veren kurum Ticaret Bakanlığına bağlı TSE idi.

İzmir Ticaret Borsası Başkanı iken 2007’den önce Ege pamuğu, Ege İnciri ve Ege çekirdeksiz sultani kuru üzümü olarak

Almıştık.

Gayemiz üyelerimizin ticaretini yaptıkları ürünlerden “ Ege Pamuğu “ haksız rekabet ile daha düşük kalitedeki  diğer bölge pamuk balyaları ile hile yapılabiliyordu. Balyalar  üzerine basılı Ege Pamuğu damgalarına güveni artırmaktı. Aslında Bakanlık kontrol edip damga vuruyordu buna rağmen şikayet geliyordu.

Markasız diğer mıntıkalardan getirilen pamuk balyaları bizim Ege pamuğu diye satılıyordu.

Alıcı satıcı arasında birçok ihtilaf çıkıyor ve Borsa Tahkimine ( anlaşmazlıklara bakan hakem heyeti) müracaat ve şikayetler artıyordu.

Borsamız coğrafi işaret tescilini aldı .Müracaat eden çırçır fabrikalarına bu güvenli  damgayı vereceğiz dedik. Sizler adına haksız rekabeti ve hileyi önleyeceğiz dedik.

Hayret  ettik,  bir iki kişi den başka talep eden olmadı.

Halbuki o yıllarda iki üç bölgeden D.Bakır,Hatay gibi yerlerden kaçak getirip İzmir’de Ege damgası alanların olduğu  tespit edilmişti.Bu bölgeler ile Ege pamuk fiyatı arasında fiyat farki vardı.En kaliteli pamuklar Ege damgalı olanlardı.

Sözün özü;

Coğrafi tescil almak masraflı ve külfetli bir iş , ama uygulama tam yapılamadı. İstenen  fayda sağlanamadı.

Bakıyorum yurdumuzun her bölgesinde üretilen ürünlerimiz için devamlı, daha ziyade Borsa ve Ticaret Odaları coğrafi tescil alıyor.

Bu duvarlarda asılı çerçevelenmiş  bir belge olarak kalırsa , Tüketici ve ticaret camiasına bir faydası olmaz. Olsa olsa birgünlük gazete  veya televizyon haberi olarak kalır. yaptıran kurumun adı geçer o kadar reklamla kalır.

Temennim Hileli ürünlerin üretimi ve satışını önlemede Coğrafi

İşaretli olanlarında hakkını korumada daha işlevsel olmasıdır.

Coğrafi işaret  damgalı ürünlerin , kurumlarca  denetimi yapılarak ,daha fazla tanıtımı bu ürünlere tercihi artıracaktır.

Ancak o zaman istenilen fayda sağlanmış olur.

Böylece meslek kuruluşları da , ticarette tağşiş ve hileyi önlemede devlete yardımcı olurlar.

Hem de üyeleri arasındaki haksız rekabeti önleyip bir yandan da tüketicilerin güvenli alışverişine katkı koyarlar.