Betonlaştırılan tarihi tren yolu metro şantiyesi oluyor!

İzmir’in Buca ilçesinde 19. yüzyıla uzanan tarihi tren yolunun beton yola dönüştürülmesi, kültürel mirasın korunmadığı yönünde eleştirilere neden oldu. 2,8 kilometrelik eski demir yolu hattı, yapılan düzenlemelerin ardından şimdi de İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Üçyol–Buca Metro Hattı kapsamında şantiye alanı olarak kullanılmak üzere devredilmeye hazırlanıyor.

Kent Ege, İzmir–Aydın demir yolu hattının ilk istasyonlarından biri olan ve 1866 yılında inşa edilen Buca eski tren yoluna ilişkin süreci 2024 yılı Ocak ayından itibaren birçok kez gündeme taşımıştı. Söz konusu hatta yönelik betonlaşma çalışmalarına karşı sınırlı sayıda yerel medya kuruluşu ve gazeteciden destek gelirken, Yaşanabilir Buca Derneği öncülüğünde kurulan Tarihime Dokunma Platformu da projeye tepki göstermişti.

Şartlı izinle başladı, ihlallerle sürdü

Geçtiğimiz dönemde TCDD, Tabiat Varlıkları 1 Nolu Koruma Kurulu’nun şartlı izni doğrultusunda tarihi tren yolunun kiralanmasına ve projelendirilmesine onay vermişti. 2006 yılına kadar aktif olarak kullanılan ve 2,8 kilometre uzunluğundaki hat, bir firmaya devredilmiş, projenin 380 gün içerisinde tamamlanacağı duyurulmuştu.

Ancak yapım sürecinde, izin şartlarına aykırı şekilde rayların söküldüğü, buna rağmen çalışmaların durdurulmadığı ileri sürüldü. Kural ihlallerine ilişkin TCDD tarafından tutanak tutulduğu, Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu’nun ise herhangi bir yaptırım uygulamadığı iddia edildi.

Bu süreçte Tarihime Dokunma Platformu üyeleri, Buca İstasyonu’nda bir araya gelerek betonlaşmanın durdurulması çağrısında bulundu. Platform üyeleri, tarihi, kültürel ve ekolojik değerlere zarar verildiğini savunarak, yaşananları “kent suçu” olarak nitelendirdi.

Belediye: Sosyal yaşam alanı kazandırıldı

Tepkilere rağmen proje tamamlanırken, Buca Belediyesi çalışmayı bir hizmet olarak kamuoyuna duyurdu. Belediyeden yapılan açıklamada, “Buca, yıllardır atıl durumda bekleyen tarihi tren yolu hattının yenilenmesiyle yepyeni bir sosyal yaşam alanına kavuştu” ifadelerine yer verildi. Açıklamada, ilçe sakinlerinin çalışmadan memnuniyet duyduğu ve belediyeye teşekkür ettiği belirtildi.

Ancak eleştiriler, 1880’li yıllara uzanan kültürel mirasın betonlaştırılarak özgün niteliğini kaybettiği yönünde yoğunlaştı.

Metro inşaatı için geçici tahsis gündemde

Tarihi tren yolunun bulunduğu alanın, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen “İzmir Hafif Raylı Sistemi 5. Aşama Üçyol–Buca Hattı Yapım İşi” kapsamında şantiye alanı olarak kullanılması için bugün belediye meclisinde önerge oylanacak.

Önergeye göre, TCDD ile Buca Belediyesi arasında 30 Kasım 2022 tarihinde imzalanan protokol kapsamında, toplam 39 bin 660 metrekarelik alanın 10 yıl süreyle rekreasyon alanı, kafe, büfe, yeşil alan ve çocuk oyun alanı olarak kiralandığı hatırlatıldı. Metro yapım süresince, yaklaşık 7 bin metrekarelik bölümün İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne geçici olarak tahsis edilmesi planlanıyor.

Yetkililer, inşaat sürecinde alanda oluşabilecek her türlü maddi zarar, altyapı ve üstyapı hasarlarının İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından giderileceğini, alanın iş bitiminde teslim alındığı durumdaki fonksiyonel ve fiziksel özellikleriyle iade edileceğini belirtiyor.

Tepkiler sürüyor

Eleştirilerde, tarihi tren yolunun önce betonlaştırılması, ardından da şantiye alanına dönüştürülmesinin kamu zararı oluşturduğu savunuluyor. Sürecin plansız ve hesap gözetilmeden yürütüldüğü görüşü dile getirilirken, kültürel mirasın korunamadığı yönündeki tartışmalar devam ediyor.

1880’li yıllara ait kültürel miras böyle mi korunur? Tren yolu beton yolu oldu!