Asırlık kalıplarla yiğitliğin sesi: Turgutlulu usta Efe kültürünü yaşatıyor

Manisa’nın Turgutlu ilçesinde 45 yıldır ayakkabı ustalığı yapan 59 yaşındaki Suat İlbeyi, unutulmaya yüz tutmuş bir geleneği asırlık ahşap kalıplarla geleceğe taşıyor. Gürgen ağacından yapılmış 100 yıllık kalıpları kullanarak körüklü “Efe Çizmesi” üreten İlbeyi, el emeği göz nuru eserleriyle hem tarihe hem de kültüre ışık tutuyor.

100 YILLIK MİRAS, EL EMEĞİYLE ŞEKİLLENİYOR

Mesleğe ömrünü adayan Suat İlbeyi, ustasından devraldığı geleneksel yöntemlerle çalışmaya devam ediyor. Türkiye genelinde körüklü çizme ustası sayısının bir elin parmaklarını geçmeyecek kadar azaldığını vurgulayan İlbeyi, zorlu üretim sürecini şu sözlerle anlatıyor:

“Sektörden bize yadigâr kalan bu körüklü çizme kalıplarımızla artık Türkiye’de çok az usta kaldı. Ege Bölgesi’ne özgü, ağaların ve Yörük Türkmen derneği yöneticilerinin simgesi olan bu çizmeleri tamamen sipariş üzerine ve kişiye özel tasarlıyoruz.”

8 KÖRÜK, 8 AYRI ANLAM: “EFELİĞİN ANAYASASI”

Efe çizmelerinin sadece bir ayakkabı olmadığını, derin bir felsefeyi temsil ettiğini belirten İlbeyi, çizmedeki her bir körüğün ve yürürken çıkan “gıcırdama” sesinin bir anlamı olduğunu ifade etti:

Sekiz Özellik: Çizmedeki 8 körük; yiğitlik, mertlik, cömertlik, hoşgörü, vatanseverlik, misafirperverlik gibi kavramları temsil ediyor.

Gıcırdak Sesi: “Gıcırdak” adı verilen bu sesin anlamı, “dosta güven, düşmana korku salmak” olarak biliniyor.

“MESLEĞİ BIRAKMA, PAZARLAMAYI BİZ YAPALIM”

Çizmelere olan talebin eski yıllara oranla azaldığını belirten İlbeyi’ye, uzun yıllardır efe çizmesi satışı yapan Erdal Topcan destek veriyor. Ustanın mesleği bırakma düşüncesine karşı çıktığını söyleyen Topcan, süreci şu şekilde aktardı:

“Suat ustamızla kısa süre önce tanıştık. Mesleği bırakmayı düşünüyordu. Bu zanaatın bitmemesi gerektiğini, pazarlama ve satış konusunda kendisine her türlü desteği vereceğimi söyledim. Bu kültürü yaşatmak zorundayız.”

KİMLER RAĞBET GÖSTERİYOR?

Günümüzde körüklü çizmelere en çok; Folklor ekipleri, Yörük Türkmen Derneği başkanları, Devecilik kültürüyle ilgilenen vatandaşlar ilgi gösteriyor.

Turgutlu’daki bu küçük atölye, gürgen kalıpların ve derinin buluştuğu noktada bir dönemin heybetini günümüze taşımaya devam ediyor.

ADİL AKA