
Zeytin Derneği Başkanı Mustafa Alhat, bu yıl zeytinde rekolte ve ürün kalitesinin yüksek olduğunu belirterek üreticilere ürünlerini hemen satışa çıkarmamaları çağrısında bulundu. Zeytin ve zeytinyağının yıl boyunca stoklanabilen ürünler olduğuna dikkat çeken Alhat, acil nakit ihtiyacı bulunmayan üreticilerin sezon sonrasında oluşacak fiyatları beklemesini önerdi. Alhat, “Bu yıl sektör kendi göbeğini kendisi kesecek” diyerek üreticiden sanayiciye, ihracatçıdan tüketiciye kadar tüm paydaşların birbirini gözetmesi gerektiğini söyledi.
Köy TV’de Ali Talip Firar’ın sunduğu Sabah Ajandası programına konuk olan Mustafa Alhat, zeytin sektörünün mevcut durumunu ve yeni sezon beklentilerini değerlendirdi. Türkiye’de zeytin ağacı varlığının son 20 yılda 90 milyondan 205 milyon seviyesine yükseldiğini belirten Alhat, ağaçların tamamına yakınının ürün vermeye başlaması ve uygun iklim koşulları sayesinde bereketli bir sezon yaşandığını ifade etti.
Yüksek rekoltenin mutlaka düşük fiyat anlamına gelmediğini vurgulayan Alhat, fiyatların oluşumunda üreticilerin satış davranışlarının da belirleyici olduğunu kaydetti.
Zeytin ve zeytinyağının diğer birçok tarımsal üründen farklı olarak stoklanabilme özelliğine sahip olduğunu hatırlatan Alhat, bu durumun üretici açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi. Mevcut fiyatların çiftçiyi memnun etmediğini kabul eden Alhat, piyasadaki düşüşün bir bölümünün panik satışlarından kaynaklandığını savundu.
Üreticilerin rekoltenin yüksek olması nedeniyle fiyatların daha da düşeceği endişesiyle ürünlerini elden çıkarmaya çalıştığını belirten Alhat, arzın artmasına karşılık ara alıcıların fiyatların daha da gerileyip gerilemeyeceğini görmek için alımlarını ertelediğini dile getirdi.
Nihai tüketici talebinde azalma olmadığını, aksine artış yaşandığını ifade eden Alhat, acil nakit ihtiyacı bulunmayan üreticilerin satış konusunda acele etmemesi gerektiğini vurguladı.
Zeytinyağı fiyatlarının sezon içerisinde gerilemesinin olağan olduğunu belirten Alhat, üreticilerin yalnızca mevcut fiyatlara değil, nisan ve mayıs aylarında oluşabilecek piyasa koşullarına da bakması gerektiğini söyledi. Alhat, stoklama seçeneğinin değerlendirilmesini önererek geçmiş yıllarda yüksek rekolte dönemlerinde de benzer fiyat hareketlerinin yaşandığını hatırlattı.
Yüksek rekoltenin oluşturduğu fiyat baskısının aşılması için üretici, ihracatçı ve sanayicinin desteklenmesi gerektiğini belirten Alhat, sektör temsilcileri arasında destek paketi beklentisi bulunduğunu açıkladı.
Akhisar Ticaret Borsası Başkanı Alper Alhat’ın da aralarında bulunduğu sektör temsilcilerinin girişimlerinin olumlu karşılandığını ifade eden Mustafa Alhat, hükümetin sektöre yönelik destek mekanizmalarını gündemine alabileceği yönünde izlenim edindiklerini söyledi.
Olası desteklerden yararlanabilmek için üreticilerin müstahsil makbuzları ve tasiriye belgelerini muhafaza etmesi gerektiğini belirten Alhat, bu belgelerin destek başvurularında istenebileceğine dikkat çekti.
Marmarabirlik’in açıkladığı alım fiyatlarına yönelik üretici memnuniyetsizliğini de değerlendiren Alhat, fiyatların piyasadaki arz ve talep dengesiyle birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.
Birliklerin daha yüksek fiyatla alım yapması yönündeki beklentilere değinen Alhat, kooperatiflerin kâr amacı gütmemesinin ekonomik gerçeklerden bağımsız hareket edebilecekleri anlamına gelmediğini ifade etti. Yanlış yönetilen kooperatiflerin ekonomik güçlerini kaybederek etkisiz hale gelebileceğini belirten Alhat, üreticilerin taleplerinde kooperatiflerin sürdürülebilirliğini de gözetmesi gerektiğini kaydetti.
Market raflarındaki zeytin ve zeytinyağı fiyatlarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Alhat, raflardaki ürünlerin önemli bölümünün geçen yılın mahsulü olduğunu söyledi.
Geçen yıl yüksek fiyatlarla alınan, fire veren ve stoklama maliyeti taşıyan ürünlerin fiyatlarının yeni sezon çiğ zeytin fiyatlarıyla karşılaştırılmasının doğru olmadığını savunan Alhat, yeni sezon ürünlerinin raflara ulaşmasıyla fiyatların güncelleneceğini öngördü.
Ancak bu değişimin bütün marketlerde aynı anda gerçekleşmeyebileceğini belirten Alhat, işletmelerin ürün devir hızları ve stok maliyetlerinin farklı olduğuna işaret etti.
Sektöre yönelik değerlendirmelerde tek taraflı yaklaşımların doğru olmadığını dile getiren Alhat, “Rafta fiyatlar yüksek olduğunda çiftçi sömürülüyor, düşükse ürün sahte deniliyor. Ben sektörün neredeyse tüm kollarında yer alıyorum. Bu kadar acımasız ve tek taraflı yorumlar yapılmasını doğru bulmuyorum” dedi.
Türkiye’de kişi başına zeytinyağı tüketiminin yaklaşık 2 litre seviyesinde kalmasını da değerlendiren Alhat, iç tüketimin yeterince analitik ele alınmadığını söyledi.
Türkiye’nin 80 milyonun üzerindeki nüfusu dikkate alındığında kişi başına 5 kilogram tüketim için yıllık en az 400 bin ton zeytinyağı üretimine ihtiyaç duyulduğunu belirten Alhat, Türkiye’nin bugüne kadar bu seviyede üretim gerçekleştiremediğini hatırlattı.
Zeytinyağının tüketici açısından pahalı hale geldiği dönemlerde diğer bitkisel yağlarla arasındaki fiyat farkının açıldığını kaydeden Alhat, bunun tüketiciyi alternatif ürünlere yönelttiğini ve tağşiş sorununu büyüttüğünü savundu.
İspanya’daki kuraklığın etkisiyle ayçiçek yağı ile zeytinyağı arasındaki fiyat farkının 10 kata kadar çıktığını hatırlatan Alhat, bu durumun gerçek zeytinyağı tüketimini olumsuz etkilediğini söyledi.
Bu sezon ayçiçek yağı fiyatlarının 100 lira bandında olduğunu belirten Alhat, çiftçiden alım fiyatlarına bağlı olarak zeytinyağının market raflarında 200-250 lira seviyesinde yer bulabileceğini öngördü. Alhat, fiyat makasının daralmasının tüketimi artırmasını beklediğini ifade etti.
Geçmiş sezonlarda yaşanan fiyat tartışmalarının unutulmaması gerektiğini belirten Alhat, sektörün iki yıl önceki yüksek rekolte döneminde de benzer sorunlarla karşılaştığını hatırlattı.
Sektörün aradan geçen sürede yeterli ilerleme kaydedemediğini savunan Alhat, gelecek yıllarda yaşanabilecek yüksek rekolte dönemlerine bugünden hazırlık yapılması gerektiğini vurguladı.
Alhat, “Kurt yediği ayazı unutmaz. Umarım bu sefer ders çıkarmayı başarır ve iki sene sonraki muhtemelen daha büyük rekolteye hazır ve korkmadan gireriz” ifadelerini kullandı.