Türkiye, somon ihracatında ilk üçü hedefliyor

Türkiye’nin somon ihracatında dünya genelinde ilk üç ülke arasına girme hedefi doğrultusunda Norveç’in tanıtım ve pazarlama modeli örnek alınacak. Son yıllarda ihracatını önemli ölçüde artıran Türk somonu, 2025 yılı sonunda dünya somon ihracatında yüzde 1,7 payla 11’inci sıraya yükseldi. Sektör temsilcileri, uluslararası tanıtım çalışmalarının güçlendirilmesiyle ihracatın daha ileri seviyelere taşınabileceğini belirtiyor.

Türk su ürünleri sektörü, son yıllarda Türk somonu ihracatında yakaladığı büyümeyle uluslararası pazarlardaki konumunu güçlendirdi. 2019 yılında Türkiye’nin su ürünleri ihracatından yüzde 2,8 pay alan Türk somonu, 2026 yılının ocak-eylül döneminde sektörün toplam ihracatının yüzde 24’ünü oluşturdu.

Türk somonunun mevcut durumu ve gelecek hedefleri, Türkiye İhracatçılar Meclisi’nde (TİM) düzenlenen Türk Somonu Çalıştayı’nda ele alındı. Çalıştayda, ihracatın artırılması, yeni pazarlara erişim, ürün standartlarının geliştirilmesi ve uluslararası tanıtım stratejileri değerlendirildi.

Türk somonu 40 ülkeye ihraç ediliyor

Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, Türk somonunun 40 ülkeye ihraç edildiğini belirtti. Kızıltan, 2026 yılının ocak-eylül döneminde Türkiye’nin 1 milyar 810 milyon dolarlık su ürünleri ihracatı gerçekleştirdiğini, bunun 431 milyon dolarlık bölümünü Türk somonunun oluşturduğunu ifade etti.

Dünya genelinde somon ihracatının 39 milyar doları aşan bir hacme ulaştığını kaydeden Kızıltan, Norveç’in 12,5 milyar dolarla ilk sırada yer aldığını, Şili’nin 6,4 milyar dolar, İsveç’in ise 4,8 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdiğini aktardı.

Türkiye’nin 2025 yılı sonunda dünya somon ihracatında yüzde 1,7 payla 11’inci sıraya yükseldiğini belirten Kızıltan, 2021 yılında yüzde 0,8 olan payın dört yıllık süreçte önemli ölçüde arttığını söyledi. Bu dönemde Türkiye’nin Çin, Fransa, Almanya, Litvanya, Rusya Federasyonu ve Avustralya’yı geride bıraktığını kaydetti.

Norveç’in tanıtım modeli örnek alınacak

Kızıltan, Türk somonunun küresel pazarlardaki bilinirliğini artırmak için Norveç Deniz Ürünleri Konseyi’nin çalışmalarının örnek alınabileceğini belirtti.

Norveç Deniz Ürünleri Konseyi’nin ihracatçıların ödediği vergilerle finanse edildiğini ve küresel ölçekte ortak tanıtım faaliyetleri yürüttüğünü aktaran Kızıltan, konseyin 2025 yılında 43,5 milyon dolarlık tanıtım bütçesine sahip olduğunu, 2026 yılı bütçesinin ise 45 milyon dolara yükseldiğini ifade etti.

Norveç’in somon tanıtımında uluslararası reklam kampanyalarının yanı sıra ünlü isimler, tanınmış şefler, beslenme uzmanları ve sosyal medya içerik üreticileriyle çalıştığını belirten Kızıltan, Norveçli futbolcu Erling Haaland’ın da ülkenin somon tanıtımında marka elçisi olarak görev aldığını söyledi.

Türk somonu için benzer bir tanıtım programının uygulanmasının ihracata katkı sağlayacağını savunan Kızıltan, Türkiye’nin dünyanın en fazla somon ihraç eden ilk üç ülkesi arasına girebilecek potansiyele sahip olduğunu dile getirdi.

“Bugünkü seviye, büyük ihracat potansiyelinin başlangıcı”

Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürü Dr. Mehmet Ali Kılıçkaya da Türk somonunun su ürünleri sektöründe ortaya çıkan yeni fırsatların somut örneklerinden biri olduğunu belirtti.

Türk somonuna başta Rusya ve Vietnam olmak üzere uluslararası pazarlarda artan talebin gelişim potansiyeline işaret ettiğini kaydeden Kılıçkaya, mevcut ihracat seviyesinin bir sonuçtan çok daha büyük bir potansiyelin başlangıcı olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Yeni pazarlar ve standartlaşma vurgusu

Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Turgay Türkyılmaz ise Türk somonunun uluslararası pazarlarda önemli bir yer edindiğini belirterek ihracatta pazar çeşitliliğinin artırılması gerektiğine dikkat çekti.

Türkyılmaz, ihracatın belirli pazarlarda yoğunlaşmasının yeni ülkelere açılmayı gerekli kıldığını ifade etti. Yeni pazarlara erişim, ürün çeşitliliğinin geliştirilmesi ve birim ihracat değerinin yükseltilmesinin kalite, güvenilirlik ve markalaşmayla birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.

Türk somonunun biyolojik olarak gökkuşağı alabalığı olduğunu hatırlatan Türkyılmaz, Türkiye’de geliştirilen üretim modeli ve ticari kimliği sayesinde ürünün uluslararası pazarlarda kendine özgü bir konum kazandığını belirtti.

Ürün tanımı ve sınıflandırması, kalite özellikleri, hasat ve işleme uygulamaları, izlenebilirlik ve pazarlama süreçlerinde ortak standartların geliştirilmesinin sürdürülebilir büyüme açısından önem taşıdığını kaydeden Türkyılmaz, bilimsel doğruluk, mevzuat, ürün kalitesi ve tüketici güveninin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Çalıştaya Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Türkiye İhracatçılar Meclisi, TİM Tarım Kurulu, Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller Sektör Kurulu ile su ürünleri alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri katıldı.

Türk somonu ihracatı altı yılda 18 kat arttı

Türkiye’nin Türk somonu ihracatı, 2019 yılından itibaren hızlı bir yükseliş gösterdi. İhracat 2019’da 29 milyon dolar, 2020’de 56,8 milyon dolar ve 2021’de 131 milyon dolar olarak gerçekleşti.

2022 yılında 363,1 milyon dolara ulaşan ihracat, 2023’te 396 milyon dolar, 2024’te 458,5 milyon dolar oldu. Türk somonu ihracatı, 2025 yılında ise 520 milyon dolara ulaşarak tarihi zirvesini gördü.

Sektör temsilcileri, ihracattaki büyümenin sürdürülmesi için uluslararası tanıtım faaliyetlerinin artırılmasını, yeni pazarlara erişimin güçlendirilmesini ve ürün standartlarının geliştirilmesini öncelikli başlıklar arasında değerlendiriyor.