Bir fincan şifa mı, gizli tehlike mi?

Bitki Çaylarında Bilinçsiz Tüketim Sağlığı Tehdit Edebilir

Anadolu’nun kadim şifa geleneğinin vazgeçilmezleri arasında yer alan bitki çayları, özellikle kış aylarında soğuk algınlığı ve halsizlikle mücadelede sıkça tercih ediliyor. Ihlamur, adaçayı, zencefil gibi bitkiler hem bedeni hem ruhu ısıtırken; uzmanlar bu doğal içeceklerin bilinçsiz ve aşırı tüketiminin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor.

SBÜ Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Zeynep Altın, bitki çaylarını tamamen reddetmek yerine, doğru bitkinin doğru kişide ve doğru dozda kullanılmasının önemine dikkat çekiyor. Altın, “Doğal olması, her koşulda zararsız olduğu anlamına gelmez” diyerek toplumda yaygın olan yanlış algıya vurgu yapıyor.

“Doğal Olan Zararsızdır” Yanılgısı

Bitki çaylarının masum olduğu düşünülse de bu ürünler, vücutta ilaçlar gibi karaciğer ve böbreklerden geçen aktif maddeler içeriyor. Kontrolsüz ve uzun süreli tüketimin toksik etkilere yol açabildiğini belirten Doç. Dr. Altın, özellikle yeşil çay ekstresi, sinameki ve aloe vera gibi bitkilerin bilinçsiz kullanımına bağlı ciddi karaciğer ve böbrek hasarı vakalarıyla karşılaştıklarını ifade ediyor.

Şeker ve Yüksek Isı Şifayı Gölgede Bırakıyor

Bitki çaylarının faydasını sağlayan polifenoller ve antioksidanlar, yanlış tüketim alışkanlıklarıyla etkisini kaybedebiliyor.

Bal ve Pekmez Uyarısı: 40–45°C’nin üzerindeki sıcaklıklarda eklenen bal ve pekmez, içerdikleri hassas enzimleri kaybederek sadece şeker yüküne dönüşüyor.

Bağışıklık Yanılsaması: Rafine şeker eklenen çaylar, kan şekerinde ani dalgalanmalara neden olarak bağışıklık sistemini zayıflatabiliyor.

Uzman Önerisi: Bitki çaylarının mümkünse şekersiz tüketilmesi, tatlandırılacaksa ılık hale geldikten sonra çok az miktarda bal veya pekmez eklenmesi öneriliyor.

Kronik Hastalar İçin Ekstra Risk

Kronik hastalığı olan bireylerde bitki çayları beklenmedik etkilere yol açabiliyor.

Tansiyon ve Kalp Hastaları: Meyan kökü tansiyonu yükseltebilir ve ritim bozukluklarına neden olabilir.

Kan Sulandırıcı Kullananlar: Adaçayı, zencefil, zerdeçal ve yeşil çay, kanama riskini artırabilir.

Diyabet Hastaları: Tarçın ve aloe vera gibi bitkiler, şeker ilaçlarıyla etkileşime girerek ani hipoglisemiye yol açabilir.

Ameliyat Öncesi Kritik Uyarı

Cerrahi operasyon planlanan hastaların, bitki çaylarını ameliyattan en az 1–2 hafta önce bırakması gerektiği belirtiliyor. Zencefil, sarımsak ve yeşil çay gibi bitkiler ameliyat sırasında kontrolü zor kanamalara neden olabilirken, bazı bitkiler de anestezi ilaçlarının etkisini öngörülemez hale getirebiliyor.

Uzmanlara göre, annelerden miras kalan bu geleneksel bilgileri tamamen yok saymadan; bilimsel veriler ışığında, ölçülü ve bilinçli bir yaklaşım benimsemek mümkün. Doğru kullanıldığında bir fincan bitki çayı şifaya dönüşebilir, yanlış tüketildiğinde ise gizli bir riske…