15 Aralık tüm Türk dillerini kapsıyor

Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aydın, 15 Aralık Dünya Türk Dili Ailesi Günü’nün yalnızca Türkiye Türkçesini değil, Asya’dan Balkanlara uzanan geniş coğrafyada konuşulan tüm Türk dillerini kapsayan evrensel bir anlam taşıdığını söyledi.

DEÜ Buca Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aydın, 15 Aralık Dünya Türk Dili Ailesi Günü dolayısıyla yaptığı değerlendirmede, Türk dilinin köklü tarihine ve Orhun Yazıtlarının bilim dünyası açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.

15 Aralık 1893’ün hatırasına, 15 Aralık 2025’ten itibaren Dünya Türk Dili Ailesi Günü’nün kutlanmaya başlandığını belirten Aydın, bu tarihin bilimsel açıdan bir dönüm noktası olduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aydın, “Türk dili ailesi derken yalnızca Türkiye Türkçesini değil; Asya’dan Balkanlara, Sibirya’dan Orta Doğu’ya kadar kırkın üzerinde yazı diliyle varlığını sürdüren bütün Türk dillerini kastediyoruz. 15 Aralık, bu yönüyle son derece önemli bir tarihtir” dedi.

ORHUN YAZITLARININ ÇÖZÜLDÜĞÜ TARİH

15 Aralık’ın Dünya Türk Dili Ailesi Günü olarak kabul edilmesinin nedenine değinen Aydın, sürecin UNESCO ve Türkiye UNESCO Millî Komisyonu’nun girişimleriyle şekillendiğini belirtti. Aydın, Danimarkalı dil bilimci Vilhelm Thomsen’in Orhun Yazıtlarını çözüp, çözümünü 15 Aralık 1893’te Danimarka Kraliyet Bilimler Akademisi’nde sunduğunu hatırlattı.

HALKIN DİLİ GÜNDELİK YAZITLARDA

Yazıtların yalnızca anıtsal taşlarla sınırlı olmadığını ifade eden Prof. Dr. Aydın, dil bilimciler için en değerli metinlerin gündelik kullanım nesneleri üzerindeki yazılar olduğunu söyledi. Aydın, bu metinlerin halkın konuşma diline dair önemli ipuçları sunduğunu kaydetti.

THOMSEN–RADLOFF YARIŞI

Orhun Yazıtlarının çözüm sürecinin uzun yıllar süren uluslararası bir bilimsel yarışın ürünü olduğunu dile getiren Aydın, Alman asıllı Rus Türkolog Wilhelm Radloff ile Vilhelm Thomsen arasında yaşanan rekabetin bilim tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu belirtti.

ATATÜRK’ÜN KATKISI

Türkiye’de Türk dili çalışmalarının gelişmesinde Mustafa Kemal Atatürk’ün önemli destekler verdiğini ifade eden Aydın, Hüseyin Namık Orkun’un Eski Türk Yazıtları adlı eserinin Atatürk’ün sağlığında yayımlandığını ve bizzat Atatürk tarafından takip edildiğini söyledi.

İNSANLIK TARİHİ İÇİN DEĞERLİ

Orhun Yazıtlarının yalnızca Türkler için değil, Asya’daki birçok halk için de büyük önem taşıdığını belirten Aydın, “Bu yazıtlar, insanlık tarihine ışık tutan evrensel belgelerdir” ifadelerini kullandı.

PROF. DR. ERHAN AYDIN KİMDİR?

Lisans eğitimini Erciyes Üniversitesi’nde, yüksek lisans ve doktora eğitimini Ankara Üniversitesi’nde tamamlayan Prof. Dr. Erhan Aydın, 2010 yılında doçent, 2015 yılında profesör oldu. Türklerin ilk yazılı belgeleri üzerine çalışan Aydın’ın yüzün üzerinde akademik çalışması bulunuyor. Prof. Dr. Aydın, Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi’nde akademik çalışmalarını sürdürüyor.